Podanie ceny, daty czy numeru telefonu po angielsku wydaje się proste, dopóki nie pojawia się różnica między thirteen a thirty albo między one hundred i one hundred and one. W tym poradniku porządkuję liczby po angielsku od zera do dużych wartości, pokazuję liczebniki porządkowe, daty, godziny, pieniądze i najczęstsze błędy w wymowie.
Najważniejsze zasady w jednym miejscu
- 0-20 to przede wszystkim formy, które trzeba zapamiętać.
- Liczby złożone zapisujemy zwykle z łącznikiem, na przykład twenty-one.
- Po hundred, thousand i million nie dodajemy końcówki -s, gdy podajemy dokładną liczbę.
- Liczebniki porządkowe służą do określania kolejności i dat.
- Najczęstsze problemy to wymowa th, rozróżnienie -teen i -ty oraz zapis forty.
Od zera do stu bez zgadywania
Najlepiej zacząć od podstawowych form, ponieważ późniejsze liczby buduje się według dość przewidywalnego schematu. Wyjątki dotyczą głównie zakresu od 1 do 12, dlatego tych słów nie próbuję tworzyć logicznie, tylko uczę się ich jako osobnego zestawu.
| Liczba | Angielski zapis | Liczba | Angielski zapis |
|---|---|---|---|
| 0 | zero | 11 | eleven |
| 1 | one | 12 | twelve |
| 2 | two | 13 | thirteen |
| 3 | three | 14 | fourteen |
| 4 | four | 15 | fifteen |
| 5 | five | 16 | sixteen |
| 6 | six | 17 | seventeen |
| 7 | seven | 18 | eighteen |
| 8 | eight | 19 | nineteen |
| 9 | nine | 20 | twenty |
| 10 | ten | 100 | one hundred |
Dziesiątki od 20 do 90 mają charakterystyczną końcówkę -ty. Wyglądają tak: twenty, thirty, forty, fifty, sixty, seventy, eighty i ninety. Szczególnie często mylone jest forty, ponieważ poprawny zapis nie zawiera litery u.
Liczby od 21 do 99, które nie są pełnymi dziesiątkami, zapisujemy z łącznikiem. Twenty-one oznacza 21, thirty-six to 36, a ninety-nine to 99. W mowie łącznika oczywiście nie słychać, ale w piśmie jego pominięcie jest błędem ortograficznym.
Jak tworzyć setki, tysiące i miliony
Duże wartości stają się łatwiejsze, gdy podzielimy je na grupy. Schemat liczba + hundred działa przy setkach, a liczba + thousand przy tysiącach. Dlatego 300 to three hundred, 5000 to five thousand, a 2 000 000 to two million.
Po dokładnej liczbie nie dodajemy liczby mnogiej. Formy three hundreds, five thousands i two millions są niepoprawne, jeśli podajemy konkretną wartość. Końcówka -s pojawia się dopiero w przybliżeniach, na przykład hundreds of people, czyli „setki ludzi”.
| Liczba | Zapis po angielsku |
|---|---|
| 101 | one hundred and one |
| 250 | two hundred and fifty |
| 1 005 | one thousand and five |
| 3 450 | three thousand four hundred and fifty |
| 12 700 | twelve thousand seven hundred |
| 1 000 000 | one million |
W brytyjskiej odmianie angielskiego często używa się and między setkami a dziesiątkami lub jednościami, na przykład one hundred and twenty. W amerykańskim angielskim częściej spotkamy one hundred twenty. Obie wersje są zrozumiałe, ale podczas egzaminu lub w jednej wypowiedzi najlepiej zachować konsekwencję.
Trzeba też uważać na pozornie podobne nazwy dużych liczb. Angielskie billion oznacza po polsku miliard, a nie bilion. Z kolei polski bilion to po angielsku trillion. Ten fałszywy przyjaciel językowy może całkowicie zmienić znaczenie informacji finansowej.
Liczebniki porządkowe przy kolejności i datach
Liczebniki główne odpowiadają na pytanie „ile?”, natomiast porządkowe określają miejsce w kolejności. Mówimy więc three books, ale the third book. Najważniejsze nieregularne formy to first, second i third.
| Liczba | Liczebnik porządkowy | Skrót |
|---|---|---|
| 1 | first | 1st |
| 2 | second | 2nd |
| 3 | third | 3rd |
| 4 | fourth | 4th |
| 5 | fifth | 5th |
| 8 | eighth | 8th |
| 9 | ninth | 9th |
| 12 | twelfth | 12th |
| 20 | twentieth | 20th |
| 21 | twenty-first | 21st |
W liczbach złożonych tylko ostatni element przyjmuje formę porządkową. Twenty-second to 22., a one hundred and third oznacza 103. miejsce. To prostsze, niż wygląda, jeśli najpierw przeczytamy całą liczbę, a dopiero potem zmienimy jej końcowy element.
Daty wymagają odrobiny uwagi, bo zapis brytyjski i amerykański różnią się kolejnością. 5 May oznacza 5 maja i jest typowym zapisem brytyjskim, natomiast w Stanach Zjednoczonych często spotkamy May 5. W wymowie dzień zwykle odczytuje się jako liczebnik porządkowy, czyli the fifth of May albo May fifth.
Jak mówić o cenach, godzinach i procentach
Same nazwy cyfr nie wystarczą, bo w codziennej rozmowie liczby pojawiają się w określonych konstrukcjach. Przy cenach najpierw podajemy wartość, a potem walutę, na przykład £12.50 to twelve pounds fifty, a $9.99 to nine dollars ninety-nine. W bardziej formalnej wypowiedzi można powiedzieć twelve pounds and fifty pence.
Przy liczbach dziesiętnych używamy słowa point, a cyfry po kropce czytamy osobno. 3.14 to three point one four, nie zaś forma odpowiadająca polskiemu „trzy przecinek czternaście”. W angielskim kropka dziesiętna i przecinek stosowany do oddzielania tysięcy mają znaczenie odwrotne niż w polskim zapisie.
Procenty tworzymy bardzo prosto, dodając percent. Zdanie Twenty-five percent of the students passed oznacza, że zdało 25% uczniów. Przy godzinach 7:05 można powiedzieć seven oh five albo five past seven, zależnie od stylu wypowiedzi i sytuacji.
Numery telefonów czytamy zazwyczaj cyfra po cyfrze. Zero może być odczytane jako zero, oh, a w brytyjskim angielskim także nought, choć w numerach telefonicznych najczęściej usłyszymy oh. Nie należy jednak używać tej formy automatycznie w matematyce, gdzie zero jest najbezpieczniejszym wyborem.
Wymowa i błędy, które najłatwiej poprawić
Największym wyzwaniem dla osób mówiących po polsku jest dźwięk th w three, thirteen i thirty. Język powinien lekko znaleźć się między zębami, a powietrze przechodzić obok niego. Zastępowanie tego dźwięku polskim „f”, „t”, „s” albo „z” może utrudnić zrozumienie, szczególnie przy liczbach.
Drugą pułapką jest para -teen i -ty. Thirteen oznacza 13, a thirty 30. W pierwszym słowie akcent pada zwykle mocniej na końcówkę, natomiast w drugim wyraźniej słychać początek. Dobrym ćwiczeniem jest powtarzanie kontrastów fourteen-fourty, fifteen-fifty i sixteen-sixty.
W zapisie często pojawiają się trzy błędy. Forty piszemy bez u, fifth pochodzi od five, a nie od formy fiveth, natomiast eighth zawiera dodatkowe h. Warto uczyć się tych słów całymi fragmentami, zamiast za każdym razem próbować odtworzyć je z reguły.
Samą znajomość tabeli najlepiej szybko przenieść do zdań. Powiedz na głos swój wiek, cenę dowolnego przedmiotu, dzisiejszą datę, godzinę i trzy przypadkowe liczby. Pięć minut codziennego mówienia daje tu więcej niż jednorazowe przepisywanie długiej listy.
Jak utrwalić liczby bez bezmyślnego zapamiętywania
Najskuteczniej łączyć zapis, słuchanie i użycie w kontekście. Najpierw zapisuję liczbę cyframi, potem słownie, a na końcu układam z nią krótkie zdanie. Dzięki temu pamięć nie kojarzy wyłącznie słowa z tłumaczeniem, ale także z realną sytuacją.
- Przećwicz liczby 0-20, aż będziesz wypowiadać je bez zatrzymywania.
- Dodaj dziesiątki i ćwicz pary thirteen-thirty oraz fourteen-forty.
- Zapisuj codziennie pięć większych wartości, na przykład ceny, lata lub odległości.
- Wypowiadaj daty i godziny na głos, zamiast ograniczać się do czytania.
- Raz w tygodniu sprawdź pisownię słów forty, fifth, eighth i twelfth.
Nie próbowałbym zaczynać od liczenia do miliona. W praktyce większą różnicę robi pewne opanowanie podstaw i umiejętność rozpoznania liczby ze słuchu. Gdy schematy wejdą w nawyk, nawet długie wartości przestają wyglądać jak przypadkowy ciąg słów.
Od poprawnego zapisu do swobodnej rozmowy
Najważniejsze jest rozróżnienie liczebników głównych i porządkowych, zapamiętanie form od 1 do 20 oraz opanowanie końcówek -teen i -ty. Potem dochodzą już głównie schematy dotyczące setek, tysięcy, dat, cen i godzin.
Podczas nauki nie skupiaj się wyłącznie na tym, jak dana liczba wygląda na papierze. Sprawdzaj również jej wymowę i używaj jej w pełnym zdaniu, bo właśnie wtedy najłatwiej zauważyć różnicę między poprawnym ćwiczeniem a swobodną komunikacją.
